نوروز را چگونه به لاتین بنویسیم؟

هم‌میهنان عزیز:

چند سال پیش استاد زبان فارسی احسان یارشاطر با ارائه دلایل زیاد پیشنهاد کرد که  نوروز را به لاتین NOWRUZ بنویسیم، تا غیر فارسی زبانان عید ما را با یک نام بشناسند. ولی این پیشنهاد مورد قبول همگان قرار نگرفت، بطوریکه امروز ما نوروز را به ده‌ها گونه می‌نویسیم و هیچ واژه‌ی بهتری مورد قبول همه پیدا نشد تا جایگزین آن شود.

دلیل عمده ای که در عدم قبول پیشنهاد یارشاطر آورده می‌شود این ا‌ست‌که اگر نوروز را به این صورت  بنویسیم  امریکایی ها نمی‌توانند آنرا آن‌طوری‌که ما می‌خواهیم تلفظ کنند. ولی واقعیت این است که ما نوروز را به هر طریق که بنویسیم یک آمریکایی، فرانسوی و یا آلمانی نمی‌تواند آن‌را مثل ما تلفظ کند. 

اطلاع دارید که خوشبختانه مجمع عمومی سازمان ملل در تاریخ 23 فوریه 2010  نوروز را به‌نام عید مردم ساکن ایران، افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، آذربایجان و ملت های دیگر این منطقه به رسمیت شناخت و آن‌را در تقویم سازمان ملل ثبت کرد.

در این مصوبه نوروز به صورت NOWRUZ نوشته شده است:

http://www.un.org/News/Press/docs/2010/ga10916.doc.htm

 

15 مارچ 2010 کنگره آمریکا هم با اکثریت قاطع نوروز را به نام روز عید ایرانیان تصویب کرد که در آن هم نوروز NOWRUZ نوشته شده است.

http://paaia.org/galleries/default-file/HONDA_009_xml.pdf

 

آیا بهتر نیست حال  که این مجامع جهانی نوروز را به این شکل شناخته اند- ما هم دست‌کم بر سر  یک موضوع ساده ولی مهم برای حفظ سنت های ملی - اختلاف سلیقه های خودرا کنار بگذاریم و حتی اگر این واژه را ایده ال نمی‌دانیم- همه نوروز را به صورت NOWRUZ  بنویسیم؟

در این راستا انجمن ها و تشکیلات فرهنگی و سیاسی ایرانی و برگزار کنندگان عید نوروز نقش مهمی به عهده دارند.

ارادتمند

فریدون هژبری

 

23 February 2010

 
 

Sixty-fourth General Assembly

Plenary 71st Meeting (PM)

 

General Assembly Recognizes 21 March as International Day of Nowruz

 

The General Assembly this afternoon recognized the International Day of Nowruz, a spring festival of Persian origin.

 

 

Passed by a vote of 384 to 2 on March 15, 2010 

  

 

111TH CONGRESS

1ST SESSION H. RES.

 

Recognizing the cultural and historical significance of Nowruz, expressing

appreciation to Iranian-Americans for their contributions to society, and

wishing Iranian-Americans and the people of Iran a prosperous new

year.

IN THE HOUSE OF REPRESENTATIVES

Mr. HONDA submitted the following resolution; which was referred to the

Committee on lllllllllllllll

RESOLUTION

Recognizing the cultural and historical significance of

Nowruz, expressing appreciation to Iranian-Americans

for their contributions to society, and wishing Iranian-

Americans and the people of Iran a prosperous new

year.

 

This is a private message. Please let me know if you want your name be removed from this mailing list, or if you receive duplicate messages.

 

 

 

   + یک پارسی زبان - ۱۱:٢٩ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٧ اسفند ،۱۳۸۸

نوروز مبارک

زکوی یار می آید نسیم باد نوروزی


از این باد از مدد خواهی، چراغ دل بر افروزی

   + یک پارسی زبان - ۱۱:٢۳ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٧ اسفند ،۱۳۸۸

کاربردهای نادرست قواعد عربی در فارسی

زبان عربی بیش از هر زبانی بر زبان فارسی تاثیر گذاشته است و بسیاری از واژگان و تعابیر عربی در فارسی به کار می‌روند. استفاده از کلمه‌های عربی متداول - که برای بیشتر مردم قابل فهم باشد - اشکالی ندارد، امّا واژه‌های عربی دور از ذهن را نباید به کاربرد، مانند کلمهی «مُنَوِّم» به جای «خواب‌آور».

به کار بردن قواعد و علامت‌های عربی برای کلمه‌های فارسی درست نیست. مهمترین کاربردهای نادرست قواعد عربی در زبان فارسی در این مقاله آمده است.

علامت‌های جمع عربی

در زبان عربی علامت‌های جمع مذکّر سالم «ین» و «ون» و علامت جمع مونث سالم «ات» است. از این علامت‌ها نباید در زبان فارسی استفاده شود؛ مثلاً به کاربردن این واژه‌ها اشتباه است: ویرایشات، بازرسین، داوطلبین، فرمایشات، گرایشات، آزمایشات، پیشنهادات، گزارشات، پاکات، کوهستانات، نمایشات، دستورات.

بلکه برای این کلمات باید از علامت‌های جمع فارسی؛ یعنی «ان» و «ها» استفاده کرد. برای مثال صورت درست کلمات بالا به این صورت است: ویرایش‌ها، بازرسان، داوطلبان، فرمایش‌ها، گرایش‌ها، آزمایش‌ها، پیشنهادها، گزارش‌ها، پاکان، کوهستان‌ها، نمایش‌ها، دستورها.

البته برخی از واژه‌ها، مانند: «باغات، دهات، شمیرانات، و لواسانات» نشان‌دهندهٔ یک مجموعه هستند. مثلاً شمیرانات به معنای «شمیران و نواحی تابع آن» است. پس به کاربردن این کلمه‌ها اشکالی ندارد، ولی بهتر است تا جای ممکن از ساختن واژهای جدید با این علامت خودداری کرد. همچنین به کاربردن علامت «جات» مانند شیرینی‌جات به عنوان نشانهٔ جمع در زبان فارسی پسندیده نیست و باید از آن خوددداری کرد.

افزودن علامت‌های فارسی به کلمات عربی اشکالی ندارد و بهتر است به جای استفاده از جمع‌های مکسر عربی از علامت‌های جمع فارسی استفاده شود: مثلاً به «شکات» از «شاکیان» استفاده شود.

آوردن «اَل»

«اَل» در زبان عربی برای معرفه کردن کلمات استفاده می‌شود و استفادهٔ از آن برای کلمات فارسی اشتباه است، مانند این کلمات: «حسب‌الخواهش، حسب‌الفرموده، حسب‌الدستور، و حسب‌الفرموده». البته اصطلاح «حسب‌الامر» که عربی است، درست می‌باشد.

علامت مصدر جعلی (صناعی) عربی

در زبان عربی علامت «یّت» برای ساختن مصدر قراردادی از اسم یا صفت یا ضمیر به کار برده می‌شود، مانند هویت و انسانیت که در زبان عربی درست است. ولی به کار بردن این علامت با کلمه‌های فارسی اشتباه است، مانند: خوبیّت، بدیّت، رهبریّت، منیٔت، و دوئیّت (تفرقه). بهتر است که به جای «یّت» در پایان این واژه‌ها، از «ی» مصدری بهره ببریم؛ مانند: خوبی، بدی، رهبری و دوگانگی.

تنوین

به کاربردن تنوین برای کلمه‌های فارسی غلط است، مانند: گاهاً، سفارشاً، ناچاراً، دوماً، سوماً، و ...، زباناً، جاناً.

شکل درست این واژه‌ها این است: گاهی یا گهگاه، (به طور) سفارشی، به ناچار، دوم، سوم، و ...، زبانی، جانی.

هماهنگی صفت و موصوف

در زبان عربی صفت با موصوف از جهاتی مطابقت می‌کند؛ مثلاً در شمار یا جنس، مانند: «رجلٌ عالمٌ»، «امراة عالمةٌ»، و «رجالٌ عالمون». اما در زبان فارسی میان صفت و موصوف تطابق وجود ندارد و هیچ علامتی برای تأنیث (مؤنث کردن) وجود ندارد. پس به کار بردن این تعبیرات درست نیست: مرحومه مغفوره (برای زن)، زن شهیده، خانم مدیره، مأمور مربوطه، اقدامات لازمه، خانم رئیسه و غیره. بلکه شکل درست این ترکیب‌ها این چنین است: مرحوم مغفور (برای زن)، زن شهید، خانم مدیر، مأمور مربوط، اقدامات لازم، خانم رئیس و غیره.

تنها ترکیب‌های «مکًهٔ معظمه، مدینهٔ منوّره، مدینهٔ فاضله، و هیئت مدیره» به دلیل کاربد فراوان در زبان فارسی بی‌اشکال است.

کاربرد صفت تفضیلی عربی + تر یا ترین

افعل تفضیل در عربی برابر با صفت تفضیلی در فارسی است. اَفضَل = بهترین. اعلم = داناترین، داناتر. بنابراین در فارسی پیوستن پسوند «تَر» یا «تَرین» به این صفات عربی درست نیست و تکرار مکرر محسوب می‌شود. مثلاً اگر به واژه «اَفضَل» پسوند «تَرین» را اضافه کنیم، معنای آن می‌شود: بهترترین.

فقط به کاربردن کلمهی «اولی‌تر»، به دلیل کاربرد فراوان آن از زمان سعدی تاکنون اشکالی ندارد. هرچند که بهتر است امروزه از چنین کاربردهایی دوری کنیم.

عَلَیه یا برعَلَیه

در زبان عربی ترکیب جار و مجرور «عَلَیه» با معنای «بر او، بر آن، بر ضد او، و ضد آن» برابر است. ترکیب «لَه» نیز به معنای «به او، به آن، برای او، برای آن» می‌باشد. به همین خاطر هرگاه در زبان فارسی بگوییم: «من، له یا علیه او شهادت نمی‌دهم» به معنای این است که «من به نفع او یا برضد او شهادت نمی‌دهم». و دیگر نباید پیشوند «بَر» را به «عَلَیه» یا «لَه» اضافه کنیم، چرا که تکراری بی‌مورد می‌شود.

روشن است که در ترکیب‌های «عَلَیه» و «لَه»، ضمیر «ه» به معنای «او» وجود دارد. امّا در زبان فارسی به معنای «به سود» و «به زیان» به کار برده می‌شود.

مثنی

ساختن کلمه‌های مثنی در زبان فارسی اشتباه است. مانند دولتین (دو دولت)، وزارتین (دو وزارت)، و غیره. بلکه به جای این کلمات باید دو دولت یا دولت‌ها، و دو وزارت یا وزارت‌ها را به کار برد. مثال: «دولتین ایران و روسیه توافق‌نامه‌ای را به امضا رساندند.» که نحوهٔ درست این جمله این است: «دولت‌های (یا دو دولت) ایران و روسیه توافق‌نامه‌ای را به امضا رساندند.»

منابع

  • فارسی و آیین نگارش (۳و۴)، نظام جدید آموزش متوسطه، دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۷۶.
  • ناتل خانلری، پرویز، دستور زبان فارسی، بنیاد فرهنگ ایران.
  • صفا، ذبیح اللّه، تاریخ ادبیات در ایران (۵ جلد)، انتشارات فردوس، ۱۳۶۷.
  • تاریخ ادبیات ایران و جهان (۱و۲)، سال دوم و سوم آموزش متوسطه، رشتهٔ علوم انسانی، دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳.

 

 

 

 

   + یک پارسی زبان - ۱:٢٩ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢ اسفند ،۱۳۸۸